door Bea Scheurwater
MAASSLUIS | Het is leuk om eens stil te staan bij tradities en waar zij vandaan komen.
Hoe het Sinterklaasfeest veranderde door de eeuwen heen. Wist u dat Sint-Nicolaas reeds in de zesde eeuw werd vereerd in het Byzantijnse rijk?
Wat iedereen wel weet is dat hij bisschop was van Myra in Turkije. Echt veel weten over hem doen we niet, maar er zijn genoeg verhalen. Hij was een man met een groot hart en hielp waar het mogelijk was. Hij werd zo Beschermheer van zeelui, handelsreizigers, studenten zelfs slagers en natuurlijk kinderen.
Rond het jaar 700 werden in het westen van Europa ook allerlei kerken aan hem gewijd op, Hij werd ook daar vereerd. Met name in Italië en Spanje ( komt daar de traditie/stoomboot vandaan?). Ook in Polen, Duitsland en Oostenrijk zijn er festiviteiten waarin hij een rol speelt. Daar heeft hij vaak geen helpers, maar treedt zelf op als “ranselende vader”, zoals in Frankrijk.
De relieken van Nicolaas worden trouwens in Italië bewaard Dezen werden in 1087 vanuit Myra overgebracht naar Bari, nog steeds een bedevaartsoord zowel voor Orthodoxen als Katholieken.
Toch bestaat dit feest al lang, het geven van presentjes kwam al in de 14e eeuw voor. Sinds de 16e eeuw wordt de schoen gezet, maken we surprises en schrijven we slechte gedichten. Over de daken rijden en cadeautjes door de schoorsteen gooien doet ie al in de 18e eeuw. Hoewel van oorsprong een katholiek feest is het nu eigenlijk een seculiere weldoener – met nog slecht een katholieke naam- geworden met dank aan de Reformatie.
Even terzijde, het huidige USA was een Engelse kolonie, en later kwamen de meeste immigranten hoofdzakelijk uit VK. Zou dat en het feit dat sinds de ruzie tussen Vaticaan en King Henri (over de Saint James Bijbel) en de ontstane afkeer van alles wat katholiek was, gezorgd hebben voor Santa Claus? Wel zijn naam maar geen katholiek feest, dus cadeautjes met Kerst? En zijn we door de ontkerkelijking ook alhier weer daardoor beïnvloed?
Toen in de noordelijke Nederlanden de katholieke erediensten officieel werden verboden ging St. Nikolaas zelfs ondergronds, d.w.z. hij verdween uit het openbare leven. Het werd binnenshuis gevierd. Hij ging vanaf die tijd ook kinderen actief belonen en bestraffen. Toen de religieuze regels versoepelden in het huidige Nederland ging men hulpjes verzinnen, eerbiedwaardige bisschoppen ranselen geen kinderen af en sleuren ook niet met zakken cadeaus.
Voor het eerst is er in een prentenboek van onderwijzer Schenkman uit 1850 sprake van de Sint en zijn knecht. Niet duidelijk is of de knecht werknemer was uit vrije wil of anders en waarom hij een donkere huidskleur had. Als men naar de pieten kijkt dragen ze bepaald geen knechtenkleding maar meer die van Spaanse pages, ze delen de klappen uit met de roe en ook de cadeautjes. Zijn huidskleur bezorgde de bediende exotische namen zoals Sabbas of Assipan, maar ook Jan of Piet. Waarom het Piet werd is niet echt duidelijk.
Wel duidelijk is dat de functie, de rol en geloof met de tijd zijn veranderd. Zowel de originele zwarte Pieten als de roetveegpieten kun je tegenkomen momenteel, wat ook veranderde is de sfeer van dit feest, vooral bedoeld om kinderen blijdschap te schenken tijdens de donkere wintermaanden. Ook zijn we vergeten wie de Sint was, een weldoener, gaf geld aan de armen, bevrijdde krijgsgevangenen, kocht ze vrij, zou het zo gekomen zijn? Dat er donkere mensen hem zijn gaan helpen, uit dankbaarheid misschien?
Dit is deels een uittreksel van verhaal uit KIJK, aangevuld met eigen gedachtenspinsels.
Het geeft te denken: tradities veranderen inhoudelijk door de tijdgeest.
Ontdek meer van MAASSLUIS.NU
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
Houd u svp aan Onze omgangsvormen
Alle reacties worden vooraf gemodereerd. Degene zonder 'voornaam + achternaam' worden geweigerd.
2 Reacties
Heerlijk te zien die zwarte Pieten.
Een duidelijk verhaal. Niets te maken met rascisme. Dat is politiek en nog niet eens nette politiek. Laat de politiek maar links liggen en vier gewoon het kinderfeest .