Column(199): De Trapkracht van een Generatie

Nederland en de fiets: het is een verstandshuwelijk dat al generaties lang standhoudt. Onze fietspaden vormen de aders van onze samenleving, en wie ’s ochtends tussen acht en negen uur naar buiten kijkt, ziet een bonte parade van stalen ros-varianten voorbijtrekken.

We zien het allemaal: de oer-Hollandse opa- en opoefietsen met roestige kettingkasten, de gestroomlijnde stadsfietsen met zeven versnellingen, de hybride trackingfietsen voor de fanatiekeling, en tegenwoordig ook de hippe kratfietsen met een krat voorop waarin een halve inboedel mee naar school wordt gesleept.

Laten we vooral eens stilstaan bij de jongelui die dag in, dag uit op zo’n doodgewone, door spierkracht aangedreven fiets stappen. Weer of geen wind, regenpak aan of kletsnat op de bestemming aankomen: zij trappen dapper door. Vijf, tien, soms wel vijftien kilometer naar de middelbare school en daarna door naar de sportclub. Dat zijn de oprechte helden van onze Hollandse fietscultuur. Ze bouwen ongemerkt aan hun conditie, leren wat doorzetten is en houden hun benen soepel en sterk.

Hoe opvallend is dan de vervreemding als je op exact dezelfde routes een heel ander contingent jongeren voorbij ziet zoeven. Met name onder allochtone jeugd lijkt de klassieke trapfiets bijna een relikwie uit een vervlogen tijdperk. In plaats daarvan voeren de e-bike, de glimmende e-step en bovenal de onvermijdelijke fatbike met zijn buitenproportioneel brede banden de boventoon. Obesitas ligt op de loer. Zelfs voor een ritje van luttele honderden meters naar de lokale voetbalvereniging of sportschool wordt er gas gegeven in plaats van getrapt.

Het roept de nodige vragen op. Waarom wordt het fysieke trappen massaal ingewisseld voor een batterij en een gashendel? Welke rol spelen de ouders hierin, die dikwijls flink in de buidel tasten voor deze kostbare elektrische snelheidsmonsters? Is het een kwestie van gemakzucht die insluipt, een gebrek aan besef van wat een gezond en actief lichaam nodig heeft, of schiet de bewustwording rondom verkeersveiligheid simpelweg tekort?

Want over dat laatste valt niet te twijfelen: het gedrag op de weg doet regelmatig de haren te berge rijzen. Met een bloedgang over de stoep, spookrijden, appen op de telefoon terwijl er met 30 kilometer per uur langs voetgangers wordt gescheurd, en een algehele houding van “de weg is van mij”. De regels lijken voor sommigen bijzaak.

Dan rijst de hamvraag: waar heeft dit zich ontwikkeld? Is het de ver doorgeschoten Nederlandse tolerantie waarin we alles maar laten begaan en maatschappelijke ergernissen weglachen? Is het een nijpend gebrek aan politiecontrole en handhaving op onze fietspaden? Of ligt de kern simpelweg bij de opvoeding thuis, waar het stellen van grenzen en het aanleren van verkeersdiscipline soms ver te zoeken is?

Hoe het ook zij, de wal zal het schip keren. Mijn voorspelling? De ongecontroleerde status van de fatbike heeft zijn langste tijd gehad. Binnen nu en twee jaar is de pret voorbij: er komt een verplichte minimumleeftijd van 18 jaar, een helmplicht en een harde aanpak van opgevoerde motoren. Tot die tijd moeten we het nog even stellen met de elektrische snelheidsduivels, terwijl de echte bikkels op hun gewone fiets hen hoofdschuddend voorbij zien zoemen.