Column(66): De kloof van woorden

Ik herinner mij uit mijn werkzame periode een cliënt die niet echt te helpen viel. Enerzijds omdat het te lang duurde voordat duidelijk was wat er aan de hand was. Anderzijds was de oorzaak van zijn probleem, ook voor mij een onneembare hindernis.

Vincent had altijd al moeite gehad met communicatie. Als je hem zou vragen wat hij voor zijn verjaardag wilde, kreeg je in plaats van een antwoord een hele uitleg over de complexiteit van het vragen zelf. Zijn hoofd was een achtbaan vol gedachten en gevoelens, die hij op de spaarzame goede dagen netjes wist te sorteren maar die op de meeste andere dagen als een storm uitbraken. De diagnose kwam laat: een vorm van autisme gecombineerd met ADHD. Een vreemde cocktail, die hem scherp maakte in sommige dingen en erg onhandig in veel andere. Zijn relatie, die al op losse schroeven stond, liep uiteindelijk stuk vanwege die verwarrende balans.

Op papier leek het perfect. Vincent was op zijn werkterrein best slim, kon heel innemend doen en had een passie voor zijn werk wat zijn vriendin, Noor, aanvankelijk bewonderde. Hij was handig in praktische oplossingen en deelde daarover graag zijn kennis met haar. Noor hield van zijn enthousiasme, tot ze begon te merken dat Vincent het moeilijk had om haar echt aan te voelen, zeker als het ging om emoties en non-verbale signalen.

Vincent begreep nooit waarom andere mensen elkaar ‘beter’ konden begrijpen zonder woorden. Noor was iemand die rust vond in stiltes; voor Vincent was stilte juist de ruimte die gevuld moest worden. Zijn hersenen waren altijd bezig, voortdurend op zoek naar antwoorden en actie door alle prikkels om hem heen. Stilzitten kon hij niet, desnoods ging hij uren wandelen. Zijn behoefte om alles te overdenken dreef hem soms tot het punt waarop Noor wanhopig werd van zijn werk gerelateerd problemen.. Wat voor hem een soort connectie was, voelde voor haar vaak juist als afstand.

Toch was het niet alleen zijn neiging tot nors zwijgen die problematisch werd. In gesprekken kwamen Noors emoties niet altijd duidelijk bij hem aan. Hij hoorde haar woorden en herhaalde ze om ze te verwerken, maar haar toon of lichaamstaal ging vaak aan hem voorbij. Voor hem was de waarheid altijd te vinden in wat gezegd werd, niet in hoe het werd gezegd. Zo ontstond een patroon waarin Vincent vaak onbewust over Noors gevoelens heen walste, omdat hij ze gewoonweg niet registreerde.

Het probleem verergerde zodra zijn ADHD de kop op stak. Zijn concentratie versprong constant, vooral tijdens belangrijke gesprekken. Noor merkte dat hij haar vaak niet aankeek als ze iets belangrijks vertelde. In plaats daarvan dwaalde zijn blik af, ging zijn aandacht naar een vogel buiten, of liet hij zich afleiden door iets op de achtergrond. Dit was geen teken van desinteresse, maar een oncontroleerbare behoefte aan nieuwe prikkels. Toch, voor Noor voelde het als een afwijzing, alsof hij haar niet belangrijk genoeg vond om naar haar verhaal te luisteren. Er volgden veel pogingen van haar kant uit, maar hij haakte steeds af.

Toen Noor uiteindelijk de moed vond om hem te vertellen dat het niet meer werkte, probeerde Vincent zichzelf nog één keer te verklaren. Hij probeerde uit te leggen hoe zijn brein werkte, hoe hij moeite had om subtiele signalen te lezen en hoe zijn gedachten soms een eigen leven leidden. Hij wilde graag dat ze begreep dat zijn onhandigheid in de communicatie geen gebrek aan liefde was. Hij probeerde het in woorden te vatten, maar hoe meer hij probeerde, hoe verder hij leek af te drijven van wat hij echt bedoelde.

In de maanden na hun officiële scheiding besefte Vincent dat het niet alleen om praten ging, maar vooral ook om het luisteren naar wat niet gezegd werd, iets wat voor hem altijd een raadsel zou blijven. Vincent bleef achter met een gevoel van onbegrip. Hij analyseerde in zijn hoofd alles wat er mis was gegaan, las boeken over communicatie maar saboteerde een therapie om zichzelf beter te begrijpen. Het trieste is dat ook de GGZ hem geen echte oplossing kon bieden, omdat hij zich niet hield aan de afspraken die we maakten. Hij verscheen gewoon niet.

Zo bleef er die ongrijpbare kloof tussen hem en de wereld om hem heen. Zijn ADHD en autisme gaven hem bepaalde talenten, maar ook valkuilen die hem gevangen hielden. Ik heb hem een aantal jaren later bij toeval een keer ontmoet. Hij leek vroeg oud geworden en had dagelijks medicaties om zijn hoofd tot rust te brengen. Het trieste van die medicijnen was dat ook het laatste restje passie en levendigheid op deze manier verdwenen waren.

Columnisten schrijven eigen visie op persoonlijke titel.

Klik voor de definitie van een column

  Een column is géén nieuwsartikel. Wat is het wel? Onderstaande maakt duidelijk dat je een column moet begrijpen door niet alleen de woorden tot je te nemen, maar door te bedenken welke  boodschap de columnist – mogelijk tussen de regels door –  aan de lezers geeft. Begrijp je de boodschap? Zie je wat de schrijver bedoelt? Daar kan ieder individu wat van vinden. Als het een eigen pijnplek is, kan de lezer de aanvechting hebben om helemaal erin mee te gaan of er volledig tegenin te gaan. Het is goed dat je als lezer weet wat (de waarde en betekenis van) een column is.

• De aard van de journalistieke vorm van columns is dat deze informatief, leerzaam. onderhoudend maar ook kritisch, humoristisch (parodie, ironisch, sarcastisch, satirisch) en prikkelend kunnen zijn binnen een maatschappelijke context.
• Waar de columnist dat zelf nodig acht, kunnen links in de tekst staan die naar achtergrondinformatie doorverwijzen
• Wat voor de één een leuke of rake column is, is voor een ander onzin, een belediging of niet acceptabel. Youp van ’t Hek die met alles en iedereen de vloer aanveegt in zijn columns in het NRC wordt niet door iedereen gewaardeerd. Hetzelfde geldt voor Theo Holman in Het Parool en diverse andere columnisten.
• Aan columnisten wordt door de Nederlandse rechter een grote mate van vrijheid toegekend in hun columns. Deze vrijheid kan zich ook uitstrekken tot teksten die, als ze buiten een column geschreven zouden zijn, als kwetsend of beledigend gekenmerkt worden.

Zie ook bijgaande definitie van wikipedia:  

© wikipedia