Column(104): De krul van de curlingouder

Ze bedoelen het goed, die curlingouders, -grootouders en -partners. Ze willen helpen, beschermen, zorgen dat hun geliefden niet struikelen over de hobbels van het leven. Hun hart zit vol goede bedoelingen, hun handen altijd paraat. Maar met elke zorgzame handeling vegen ze ook een stukje verantwoordelijkheid weg bij de ander. Tot er een gladgestreken pad overblijft waar niemand meer leert lopen.

Goedgekeurd met een krul.

We kennen ze allemaal. De oma die al voordat haar kleinkind om hulp vraagt, de schooltas inpakt en de boterhammen smeert “omdat dat anders vergeten wordt”. De vader die belt naar de werkgever van zijn volwassen zoon om “een misverstand recht te zetten”. Of de partner die zegt: “Laat mij dat maar doen, jij hebt daar geen gevoel voor.” De lijn tussen zorgzaam en betuttelend is flinterdun. En voor je het weet is liefdevolle betrokkenheid veranderd in een beklemmende gewoonte.

Het goede motief, het verkeerde effect

De drijfveer is meestal liefde, vermengd met angst. Angst dat de ander pijn lijdt, fouten maakt of teleurgesteld raakt. De ervaring van de oudere generatie lijkt bovendien een rechtvaardiging: ik heb het allemaal al meegemaakt, ik weet hoe het moet. Maar juist die ervaring kan blind maken. Want wie alles gladstrijkt voor de ander, neemt diens leerproces af.

Een kind dat nooit struikelt, leert niet opstaan. Een partner die nooit zelf beslist, leert niet omgaan met de gevolgen. En hoe goed de bedoelingen ook zijn, de boodschap die onderliggend wordt uitgezonden is: ik vertrouw jou niet genoeg om dit zelf te doen.

Het patroon verloopt vaak volgens een herkenbare route. Eerst klinkt het nog zacht: “Ik help je, want ik wil dat het goed met je gaat.” Daarna wordt het dwingender: “Waarom luister je niet naar me, ik bedoel het toch goed?” En tenslotte slaat de toon om in teleurstelling of boosheid: “Doe het dan zelf maar!”
Dan volgt stilte. Of juist tegendraads gedrag, alleen om te laten zien: ik bepaal zelf wel wat goed voor me is.

De afhankelijkheidsdans

In mijn coachpraktijk zie ik het regelmatig gebeuren. Een moeder die haar volwassen dochter niet los kan laten. Een man die al dertig jaar de financiële touwtjes strak in handen houdt “om haar te beschermen tegen fouten”. Of juist een vrouw die alles regelt, van huisartsbezoek tot belastingaangifte, omdat ze haar partner niet toevertrouwt dat hij dat zelf goed doet.

Ze dansen samen een ingewikkelde dans van afhankelijkheid. De één voelt zich onmisbaar zolang de ander hulp nodig heeft. De ander voelt zich klein omdat zijn autonomie telkens wordt afgepakt. Tot iemand uit de pas stapt. De dochter die geen contact meer zoekt. De partner die ineens zegt: “Nu is het klaar, ik wil dit zelf doen.” En dan is de schrik groot. De ‘helper’ voelt zich afgewezen, terwijl de ander eindelijk ademhaalt.

De paradox is pijnlijk: de behoefte om nabij te zijn eindigt in afstand.

Loslaten als daad van liefde

Wie zich herkent als curlingouder of -partner hoeft zich niet te schamen. Het is menselijk om te willen beschermen. Maar er is een verschil tussen zorgen vóór iemand en zorgen vóór iemand in plaats van die iemand. De eerste vorm is voedend, de tweede verstikkend.

Loslaten vraagt moed. Vooral als je jarenlang gewend was te sturen. Maar pas als je de ander zijn fouten gunt, geef je hem ook de kans om te groeien.

Probeer eens wat vaker niet te doen. Niet meteen advies geven, niet meteen opruimen, niet meteen ingrijpen. Stel vragen in plaats van oplossingen te bieden: “Wat denk jij dat werkt?” of “Wat zou jij nu willen doen?” Laat stiltes bestaan, hoe ongemakkelijk dat soms ook is. Niet elk probleem vraagt om een actie, soms alleen om aanwezigheid. En vooral: besef dat jouw manier niet de enige juiste is. Wat voor jou werkte, kan voor een ander juist averechts uitpakken.

Wederzijds respect

Respect ontstaat als beide partijen elkaars intenties zien. De ouder of partner die inziet dat zijn bemoeienis voortkwam uit liefde, maar ook durft toe te geven dat het te veel werd. En de ander die begrijpt dat die bemoeienis ooit uit zorg werd geboren, niet uit controlezucht.

Wanneer dat wederzijds begrip groeit, verandert de dynamiek. De helper hoeft niet langer te redden om zich waardevol te voelen. En de geholpenen hoeven niet langer te rebelleren om zichzelf te bewijzen. Er komt ruimte om elkaar opnieuw te ontmoeten — als twee volwassenen die elkaar iets te bieden hebben.

Misschien is dat wel de mooiste vorm van liefde: Wees niet degene die de weg vrijveegt, maar degene die naast die ander loopt terwijl deze struikelt, opstaat en het eigen pad vindt.

Echte betrokkenheid vraagt niet om controle, maar om vertrouwen.

Columnisten schrijven eigen visie op persoonlijke titel.

Klik voor de definitie van een column

  Een column is géén nieuwsartikel. Wat is het wel? Onderstaande maakt duidelijk dat je een column moet begrijpen door niet alleen de woorden tot je te nemen, maar door te bedenken welke  boodschap de columnist – mogelijk tussen de regels door –  aan de lezers geeft. Begrijp je de boodschap? Zie je wat de schrijver bedoelt? Daar kan ieder individu wat van vinden. Als het een eigen pijnplek is, kan de lezer de aanvechting hebben om helemaal erin mee te gaan of er volledig tegenin te gaan. Het is goed dat je als lezer weet wat (de waarde en betekenis van) een column is.

• De aard van de journalistieke vorm van columns is dat deze informatief, leerzaam. onderhoudend maar ook kritisch, humoristisch (parodie, ironisch, sarcastisch, satirisch) en prikkelend kunnen zijn binnen een maatschappelijke context.
• Waar de columnist dat zelf nodig acht, kunnen links in de tekst staan die naar achtergrondinformatie doorverwijzen
• Wat voor de één een leuke of rake column is, is voor een ander onzin, een belediging of niet acceptabel. Youp van ’t Hek die met alles en iedereen de vloer aanveegt in zijn columns in het NRC wordt niet door iedereen gewaardeerd. Hetzelfde geldt voor Theo Holman in Het Parool en diverse andere columnisten.
• Aan columnisten wordt door de Nederlandse rechter een grote mate van vrijheid toegekend in hun columns. Deze vrijheid kan zich ook uitstrekken tot teksten die, als ze buiten een column geschreven zouden zijn, als kwetsend of beledigend gekenmerkt worden.

Zie ook bijgaande definitie van wikipedia:  

© wikipedia