Column(107): Liegen wordt jouw ondergang

“Cobi, soms móét ik wel een leugentje gebruiken,” zei ze. Alsof ze mij moest overtuigen. “Het is niet dat ik iemand wil kwetsen… het is gewoon makkelijker. Alleen voel ik me er daarna nooit lekker bij.” Ik keek haar aan. “Weet je wat het is? Liegen voelt misschien even praktisch, maar het vreet aan je. Altijd.”

En ja, ik zei het hardop. Want iemand moet het zeggen: ” Het wordt altijd je ondergang.”

Ik besloot het in een ander kader, een breder perspectief te plaatsen om haar te laten beseffen wat de impact van liegen is.

Persoonlijk: je raakt jezelf kwijt

Laten we beginnen bij de basis. Als je liegt — klein, groot, half, bewust, onbewust — zet je een stukje van jezelf buitenspel. De waarheid is namelijk geen decoratie. Het is de grond waar je op staat. Als je daar een scheur in maakt, zak je langzaam weg.

Mensen denken vaak dat zij de uitzondering zijn: “Ach, dit ene leugentje maakt niets uit.” Jawel, want het blijft nooit bij één. Je moet onthouden wat je hebt gezegd, welke versie je hebt gebruikt, wie erbij was. Je hoofd wordt een administratiekantoor voor onzin.

En ondertussen voel je je moe, onrustig, leeg. Niet omdat je een slecht mens bent, maar omdat je tegen je eigen kompas in leeft. Dat kompas werkt namelijk alleen op waarheid.

Zakelijk: de schade is groter dan je salarisstrook

Op de werkvloer is liegen helemaal rampzalig. Daar wordt een bedrijf gebouwd op vertrouwen — en geloof me, vertrouwen wordt niet kapotgemaakt door grote fraudezaken, maar door kleine, dagelijkse onwaarheden. Collega’s die dingen mooier maken. Leidinggevenden die net even iets verzwijgen “omdat het anders gedoe wordt”. Teams die elkaar halve informatie geven zodat ze zelf beter uit de verf komen.

Dan ontstaat de echte schade: mensen die elkaar niet meer geloven. En als vertrouwen eenmaal weg is? Dan kun je KPI’s, coachingstrajecten, communicatiesessies en leiderschapsprogramma’s blijven stapelen, maar het werkt niet. Zonder waarheid is een organisatie een kaartenhuis… dat voorspelbaar zal instorten.

Medisch: hier is liegen ronduit gevaarlijk

En dan het medische domein. Ik zeg het zoals het is: liegen tegen je arts is dom. Niet naïef. Niet menselijk.
Gewoon dom. Een arts werkt met feiten. Niet met jouw versies van de feiten. Als jij zegt dat je “regelmatig” beweegt terwijl je de trap al mijdt, of dat je “een paar glazen drinkt” terwijl de wijnfles je vaste huisgenoot is, dan saboteer jij je eigen gezondheid.

En andersom: wanneer artsen informatie achterhouden om een patiënt te sparen, wordt er net zo goed schade aangericht. Gezondheid vraagt volwassenheid. Volwassenheid vraagt eerlijkheid. Punt.

Politiek: het toneel van de halve waarheden

En dan de politiek. Tjongejonge, wat een circus. Daar is liegen een soort verdienmodel geworden. Beloftes worden gedaan met dezelfde houdbaarheid als yoghurt: kort, twijfelachtig en na openmaken vaak zuur.
En het gevolg? Een bevolking die niemand meer vertrouwt. Een samenleving die verdeeld raakt. Mensen die afhaken omdat ze het zat zijn dat woorden daar kennelijk niets wegen. Politiek zonder waarheid is geen bestuur meer, maar een show. En niemand wordt beter van een show die over onze levens gaat.

Eerlijkheid: ja, het duurt soms pijnlijke seconden… maar het wint altijd

Eerlijk zijn kan ongemakkelijk zijn. Soms confronterend. Soms lastig. Maar liegen? Dat is een last die je de rest van de rit moet meeslepen. De waarheid heeft één groot voordeel: hij blijft altijd hetzelfde, er is maar één versie en die onthoud jij makkelijk. Leugens – tegen wie heb je welke versie verteld – hebben onderhoud nodig. Die versies moet je altijd onthouden en uit elkaar houden. De waarheid niet.

Mijn klant keek me uiteindelijk aan en zei: “Dus ik moet gewoon stoppen met liegen?”
Ik antwoordde: “Je hoeft nergens mee te stoppen. Je moet beginnen … met volwassen worden.”

“En laat me afsluiten met de zin die ik zelf al jaren hanteer als leefregel — simpel, oud, maar nog altijd spot-on: Wie altijd de waarheid spreekt, hoeft nooit te onthouden tegen wie hij welke onwaarheid heeft verteld. En geloof me: dat is pas echte vrijheid.”

Zij knikte opgelucht en nam zich voor vanaf toen altijd de waarheid te spreken.

Columnisten schrijven eigen visie op persoonlijke titel.

Klik voor de definitie van een column

  Een column is géén nieuwsartikel. Wat is het wel? Onderstaande maakt duidelijk dat je een column moet begrijpen door niet alleen de woorden tot je te nemen, maar door te bedenken welke  boodschap de columnist – mogelijk tussen de regels door –  aan de lezers geeft. Begrijp je de boodschap? Zie je wat de schrijver bedoelt? Daar kan ieder individu wat van vinden. Als het een eigen pijnplek is, kan de lezer de aanvechting hebben om helemaal erin mee te gaan of er volledig tegenin te gaan. Het is goed dat je als lezer weet wat (de waarde en betekenis van) een column is.

• De aard van de journalistieke vorm van columns is dat deze informatief, leerzaam. onderhoudend maar ook kritisch, humoristisch (parodie, ironisch, sarcastisch, satirisch) en prikkelend kunnen zijn binnen een maatschappelijke context.
• Waar de columnist dat zelf nodig acht, kunnen links in de tekst staan die naar achtergrondinformatie doorverwijzen
• Wat voor de één een leuke of rake column is, is voor een ander onzin, een belediging of niet acceptabel. Youp van ’t Hek die met alles en iedereen de vloer aanveegt in zijn columns in het NRC wordt niet door iedereen gewaardeerd. Hetzelfde geldt voor Theo Holman in Het Parool en diverse andere columnisten.
• Aan columnisten wordt door de Nederlandse rechter een grote mate van vrijheid toegekend in hun columns. Deze vrijheid kan zich ook uitstrekken tot teksten die, als ze buiten een column geschreven zouden zijn, als kwetsend of beledigend gekenmerkt worden.

Zie ook bijgaande definitie van wikipedia:  

© wikipedia