Column(115): Wees geen kuddedier maar jouw authentieke zelf

Diverse cliënten die mijn praktijk bezoeken worstelden met het fenomeen ‘bang zijn om zichzelf te zijn’. Ik bespreek met hen dat thema grondig in een paar sessies om duidelijk te maken wat er nodig is om als individu de eigenheid te kunnen neerzetten.

Er werkt voortdurend een stille kracht die je, bijna ongemerkt, wegduwt van je eigenheid. Wij mensen hebben nu eenmaal de neiging om ons aan te passen; zodra we voelen dat we anders zijn dan de rest, worden we ongemakkelijk. Maar juist daar wringt het. Want dat aanpassen maakt ons op de lange termijn niet gelukkiger — en ook niet succesvoller. Het is daarom in ieders belang om dichter bij zichzelf te komen. Wie zichzelf durft te zijn en tegelijk verbonden blijft met anderen, creëert ruimte voor echte voldoening én groei in het leven.

Maar wat bedoel ik met ‘ jouw authentieke zelf’ zijn?

Jouw verleden vergeven
Het is opmerkelijk hoe hardnekkig het verleden zich aan ons kan vastklampen. We slepen vaak wrok met ons mee — over wat we zelf hebben gedaan of over wat ons is aangedaan. Maar hoe je het ook wendt of keert: het gebrek aan vergeving raakt uiteindelijk vooral onszelf. Zolang dat blijft zitten, lukt het niet om echt jezelf te zijn.

Daar moet je bewust bij stilstaan. Gun jezelf de tijd om dit aan te kijken. Jezelf vergeven begint met mildheid: proberen te begrijpen waarom je handelde zoals je deed. Wie eerlijk durft te kijken, ontdekt altijd een context die het menselijk maakt. Dat geldt net zo goed voor de ander. Ook daar helpt het om te beseffen dat iemand handelde vanuit zijn of haar eigen overtuigingen en beleving — hoe onbegrijpelijk dat soms ook lijkt.

Ieder mens doet wat hij kan, met wat hij op dat moment voor waar houdt. Ook jij, toen je jonger was.

Versterk jouw eigenaardigheden
Er gebeurt iets moois wanneer we oude schaamte loslaten: we worden gevoeliger voor wat ons uniek maakt. We ontwikkelen meer compassie voor wie we zijn en gaan de details zien die we eerder misschien probeerden te verbergen.

• Welke ‘vreemde’ interesses heb jij die weinig anderen delen?
• Welke natuurlijke talenten kun je verder ontwikkelen?
• Van welke kanten van je temperament kun je gebruikmaken?

Kijk bijvoorbeeld terug op je schooltijd en vraag je af: wat maakte mij toen opvallend? Zelfs als het gepaard ging met kritiek (ook van jezelf), wijzen deze dingen allemaal naar aspecten van jezelf die je mag omarmen.

Wees vrij van schaamte
Veel mensen houden zichzelf in het openbaar klein, omdat ze het gevoel hebben dat er iets aan hen is dat beter verborgen kan blijven. Dat kan een overtuiging zijn die ooit is ontstaan, of het wegdrukken van minder fraaie kanten — die we overigens allemaal hebben. Daardoor durf je niet volledig voor jezelf te staan en bouw je, vaak ongemerkt, een beschermlaag op. Je wordt bijvoorbeeld overdreven ‘aardig’. Maar juist dat knaagt van binnen, omdat het niet klopt met wie je werkelijk bent.

De uitweg ligt in het sluiten van vrede met de delen van jezelf die je liever niet ziet of laat zien. Kun je iets veranderen wat je niet bevalt? Doe dat dan. Lukt dat niet, wees er dan eerlijk over en accepteer dat.

Want op het moment dat je jezelf niet langer verbergt, verliezen onzekerheden hun grip.

Een gezonde relatie met afwijzing
Het is tegenwoordig bijna uitzonderlijk om iemand te ontmoeten die niet bang is voor afwijzing. Een overbeschermende opvoeding en de nadruk op ‘veilige ruimtes’ hebben bijgedragen aan een wat krampachtige houding tegenover het woord ‘nee’. Juist de mensen die oprecht gelukkig zijn, gaan daar anders mee om. Zij kunnen verdragen dat iemand hen niet aardig vindt of afwijst. Die veerkracht ontstaat niet vanzelf — die ontwikkel je door jezelf te laten zien. Maar echte groei begint pas wanneer je de waarde van afwijzing leert herkennen. Zie het als een signaal dat je in beweging bent, dat je risico’s neemt en jezelf niet verstopt.

Afwijzing hoort er niet alleen bij, je hebt het nodig om te groeien en trouw te blijven aan wie je bent. Dat is de kern van een gezonde relatie met afwijzing.

Begrijp de kracht van uniek blijven
In een wereld die je voortdurend — en vaak ongemerkt — richting aanpassen duwt, vraagt het blijvende alertheid om dicht bij jezelf te blijven. Wie dat lukt, begrijpt hoe belangrijk het is om het eigene niet te verliezen. Je onderscheiden heeft bovendien duidelijke voordelen, ook in werk en ondernemerschap. Door je unieke kwaliteiten te omarmen, word je van betekenis en zelfs onmisbaar voor anderen. Maar misschien nog belangrijker: uniek zijn betekent dat je leeft in harmonie met jezelf. Je durft er dan voor te kiezen om ‘anders’ gevonden te worden, als dat nodig is om trouw te blijven aan wie je bent. Geen toneelspel, geen opgepoetst bestaan — maar echtheid.

Dat vraagt oefening, elke dag opnieuw. Maar het is een keuze die zich ruimschoots terugbetaalt.

Laat het toneelspel los
Er is ook een vorm van ‘jezelf zijn’ die in feite nog steeds een rol is — en veel mensen hebben dat niet eens door. Luid zelfvertoon, overal iets van vinden, en vooral laten zien hoe weinig je je aantrekt van anderen. Mensen die echt zichzelf zijn, zijn dat stadium voorbij. Zij hoeven niets te bewijzen. Het is voor hen geen probleem om op een willekeurige dinsdag gewoon wat kleurloos te zijn. Ze scannen de ruimte niet om te checken of hun ontspannen houding wel wordt opgemerkt.

Ik heb zelf vroeger een tijd geprobeerd om altijd opgewekt en geestig over te komen, ook wanneer ik dat helemaal niet was. Dat werkte averechts en maakte me juist onrustiger. Pas toen ik mijn stemming niet meer wilde verbergen, maar gewoon toeliet, kwam er vanzelf meer rust.

Wees niet langer zelfbewust in de beperkende zin
Het is niet realistisch om nooit zelfbewust te zijn — een zekere mate van bewustzijn van jezelf en je uitstraling hoort er nu eenmaal bij. Maar veel mensen schieten door en blijven hangen in een voortdurende zelfanalyse, met onzekerheid en ongemak als gevolg. Dat overdreven zelfbewustzijn is vaak niets anders dan een poging om een kwetsbaarheid af te schermen. Toen ik jonger was, merkte ik dat vooral in sociale situaties. Ik wilde het ‘goed’ doen en legde de lat hoog voor mezelf — met als resultaat dat ik juist gespannener werd.

Ontspanning en plezier ontstaan pas echt wanneer je je aandacht verlegt naar buiten. Wie dicht bij zichzelf staat, is minder met zichzelf bezig. Die kijkt om zich heen, toont oprechte belangstelling voor anderen en voor wat er gebeurt. En juist dát maakt dat mensen zich tot je aangetrokken voelen.

Onvoorwaardelijk jezelf zijn vraagt om een gezonde dosis zelfrespect…

Met dank aan collega Alex.

Columnisten schrijven eigen visie op persoonlijke titel.

Klik voor de definitie van een column

  Een column is géén nieuwsartikel. Wat is het wel? Onderstaande maakt duidelijk dat je een column moet begrijpen door niet alleen de woorden tot je te nemen, maar door te bedenken welke  boodschap de columnist – mogelijk tussen de regels door –  aan de lezers geeft. Begrijp je de boodschap? Zie je wat de schrijver bedoelt? Daar kan ieder individu wat van vinden. Als het een eigen pijnplek is, kan de lezer de aanvechting hebben om helemaal erin mee te gaan of er volledig tegenin te gaan. Het is goed dat je als lezer weet wat (de waarde en betekenis van) een column is.

• De aard van de journalistieke vorm van columns is dat deze informatief, leerzaam. onderhoudend maar ook kritisch, humoristisch (parodie, ironisch, sarcastisch, satirisch) en prikkelend kunnen zijn binnen een maatschappelijke context.
• Waar de columnist dat zelf nodig acht, kunnen links in de tekst staan die naar achtergrondinformatie doorverwijzen
• Wat voor de één een leuke of rake column is, is voor een ander onzin, een belediging of niet acceptabel. Youp van ’t Hek die met alles en iedereen de vloer aanveegt in zijn columns in het NRC wordt niet door iedereen gewaardeerd. Hetzelfde geldt voor Theo Holman in Het Parool en diverse andere columnisten.
• Aan columnisten wordt door de Nederlandse rechter een grote mate van vrijheid toegekend in hun columns. Deze vrijheid kan zich ook uitstrekken tot teksten die, als ze buiten een column geschreven zouden zijn, als kwetsend of beledigend gekenmerkt worden.

Zie ook bijgaande definitie van wikipedia:  

© wikipedia