Inflatie is zo’n begrip dat iedereen kent, maar weinig mensen werkelijk doorgronden. Het wordt gebracht als een natuurverschijnsel, iets wat nu eenmaal bij een moderne economie hoort. Alsof het weer is: soms wat hoger, soms wat lager, maar altijd aanwezig.
Dat is een misvatting.
Het mechanisme achter inflatie is namelijk geen natuurkracht, maar een bewuste keuze. In de moderne vorm is het denken over inflatie sterk beïnvloed door de ideeën van John Maynard Keynes. Hij beschreef in de vorige eeuw hoe overheden via geldcreatie en bestedingen economische schommelingen kunnen dempen. Inflatie werd daarbij niet zozeer gezien als probleem, maar als instrument.
Later hebben centrale banken dit verder geïnstitutionaliseerd. Een beetje inflatie — vaak rond de 2% — wordt tegenwoordig zelfs als wenselijk beschouwd. Het zou economische groei stimuleren, schulden verlichten en investeringen aanjagen.
Maar hoe werkt dat mechanisme nu eigenlijk?
Hoe inflatie werkt
In de kern is inflatie eenvoudig: er komt meer geld in omloop dan er aan goederen en diensten tegenover staat. Dat extra geld jaagt de prijzen op. Niet omdat producten ineens beter worden, maar omdat er meer geld achteraan jaagt.
Dat kan ontstaan door geldschepping door centrale banken, door kredietgroei bij commerciële banken of door overheidsuitgaven die niet direct gedekt zijn door productie.
Het resultaat is zichtbaar: prijzen stijgen. Van boodschappen tot woningen, van energie tot zorg.
De Nederlandse praktijk: prijzen en lonen in een dans
In Nederland zien we het klassieke patroon. Eerst stijgen de prijzen. Energie wordt duurder, grondstoffen volgen, voedselprijzen gaan omhoog. Vervolgens ontstaat druk op lonen.
Werknemers merken dat hun koopkracht daalt en vragen compensatie. Werkgevers verhogen lonen — soms uit noodzaak, soms onder druk van cao-onderhandelingen. En daarmee begint de volgende ronde: hogere lonen leiden weer tot hogere kosten, die opnieuw worden doorberekend in prijzen.
Een voortdurende herbalans.
Het systeem corrigeert zichzelf steeds, maar nooit volledig. Sommige groepen lopen voor, andere achter. De één profiteert tijdelijk, de ander betaalt de rekening. Maar op de lange termijn schuift alles langzaam mee omhoog.
Het grote misverstand: alles wordt duurder… of toch niet?
Hier ontstaat een interessant inzicht. We zeggen: “alles wordt duurder.” Maar is dat werkelijk zo?
Neem een uur arbeid. Een uur blijft een uur. De inspanning, de tijd, de waarde van dat uur verandert niet. Alleen het bedrag dat ervoor wordt betaald stijgt.
Of neem een kilo aardappelen. Die kilo blijft een kilo. De voedingswaarde verandert niet door inflatie. Alleen het prijskaartje verandert.
Of een huis. De stenen worden niet beter, het dak niet steviger, de fundering niet dieper. Toch is de prijs in dertig jaar tijd soms verviervoudigd.
Wat gebeurt hier werkelijk? Niet de waarde verandert, maar de eenheid waarin we die waarde uitdrukken. Inflatie is in wezen een aanpassing van het meetinstrument. We meten met steeds grotere getallen, maar meten uiteindelijk hetzelfde.
Een spel van cijfers
Dat maakt inflatie tot een merkwaardig fenomeen. Het creëert beweging, dynamiek, onderhandelingen, discussies — maar onder de streep verandert er minder dan we denken. De economie lijkt in beweging, maar een deel van die beweging is optisch. Bedragen groeien, maar de onderliggende realiteit verschuift minder hard. De bakker bakt nog steeds brood. De timmerman timmert nog steeds. De zorgverlener verleent nog steeds zorg.
Alleen de getallen op de factuur worden hoger.
De bijwerkingen van het systeem
Toch is inflatie niet onschuldig. Het heeft duidelijke bijwerkingen.
Spaarders zien hun vermogen in koopkracht dalen. Schuldenaars profiteren juist, omdat hun schuld in reële termen kleiner wordt. Vermogens verschuiven, vaak zonder dat mensen het direct doorhebben.
Daarnaast zorgt inflatie voor onrust. Voor cao-conflicten, prijsdiscussies, politieke debatten over koopkracht en compensatie.
Er ontstaat een voortdurende druk om te corrigeren, te compenseren, te herverdelen.
De schijn van complexiteit
Wat opvalt, is de hoeveelheid complexiteit die rondom inflatie ontstaat. Economische modellen, prognoses, beleidsinstrumenten, rente-aanpassingen — een heel systeem is gebouwd om inflatie te meten en te sturen.
Maar als je het terugbrengt tot de kern, blijft er iets eenvoudigs over: we hebben een systeem gecreëerd waarin we voortdurend de maatlat verschuiven en vervolgens proberen de gevolgen daarvan weer te corrigeren.
Dat leidt tot een eindeloze cyclus van bijstellen, repareren en herverdelen.
De waanzin van het geheel
En daar zit de kern van de titel: de waanzin van inflatie. Niet omdat inflatie op zichzelf onlogisch is, maar omdat we er een systeem omheen hebben gebouwd dat permanent in beweging is, zonder dat de onderliggende waarde evenredig verandert. We maken ons druk over procenten, indexaties en koopkrachtplaatjes, terwijl de werkelijkheid vaak eenvoudiger is: mensen werken, produceren en consumeren ongeveer zoals ze dat altijd deden.
Alleen de bedragen veranderen.
Slotbeschouwing
Misschien moeten we inflatie minder zien als een economisch gegeven en meer als een bestuurlijke keuze. Een mechanisme dat nut kan hebben, maar ook verwarring zaait, want uiteindelijk ontstaat er een merkwaardige paradox: we zijn voortdurend bezig met corrigeren, nivelleren en her balanceren — terwijl de echte waarde van arbeid, voedsel en wonen nauwelijks verandert.
Er is veel hectiek, veel gedoe en veel complexiteit, maar wie er doorheen kijkt, ziet vooral dit: we rennen steeds harder achter getallen aan die we zelf groter hebben gemaakt.
En dat is, hoe je het ook wendt of keert, een vorm van georganiseerde waanzin.
Columnisten schrijven eigen visie op persoonlijke titel.
- De aard van de journalistieke vorm van columns is dat deze informatief, leerzaam. onderhoudend maar ook kritisch, humoristisch (parodie, ironisch, sarcastisch, satirisch) en prikkelend kunnen zijn binnen een maatschappelijke context.
- Waar de columnist dat zelf nodig acht, kunnen links in de tekst staan die naar achtergrondinformatie doorverwijzen
- Wat voor de één een leuke of rake column is, is voor een ander onzin, een belediging of niet acceptabel. Youp van ’t Hek die met alles en iedereen de vloer aanveegt in zijn columns in het NRC wordt niet door iedereen gewaardeerd. Hetzelfde geldt voor Theo Holman in Het Parool en diverse andere columnisten.
- Aan columnisten wordt door de Nederlandse rechter een grote mate van vrijheid toegekend in hun columns. Deze vrijheid kan zich ook uitstrekken tot teksten die, als ze buiten een column geschreven zouden zijn, als kwetsend of beledigend gekenmerkt worden.
© wikipedia
voorliggende column is tot nu toe gelezen door: 198 lezers Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
Ontdek meer van MAASSLUIS.NU
Houd u svp aan Onze omgangsvormen
Alle reacties worden vooraf gemodereerd. Degene zonder 'voornaam + achternaam' worden geweigerd.
2 Reacties
De waanzin van het door de burgers zelf scheiden van hun afval…
(Dan wel gedwongen)
Enfin, uit betrouwbaar bron, heb ik vernomen dat er reeds (alweer)miljoenen € zijn verspilt.
Dit omdat gemeente Maassluis al het plan heeft liggen om hiermee definitief te stoppen…ook met de pasjes, die trouwens niemand nog heeft.
Ik juig dit toe met een dikke hoezee 🤣👍
Nu de schillenboer weer op straat en we zijn normaal bezig.
Dan nu de grootste schaamteloze waanzin…die al jaren voort woekert.
IN DIT LAND WORD JE LEEGGEROOFD MET EEN BELEIDSNOTA ERBIJ.
Beschavingen gaan zelden ten onder aan een vijand van buiten. Ze gaan ten onder aan een systeem waarin bestuurders de rekening naar beneden schuiven en de opbrengst naar boven laten vloeien. In Nederland gebeurt dat al jaren.
Belastingen stijgen, koopkracht daalt en bezit wordt afgeroomd, terwijl elke nieuwe crisis -van oorlog tot klimaat, van corona tot energie-dient als rechtvaardiging voor miljarden aan extra uitgaven die via beleid en schulden bij dezelfde financiële top belanden.
Het gebeurt openlijk, verpakt in beleidsnota’s en noodmaatregelen. En burgers laten het gebeuren. Ze wennen, schikken en normaliseren. Nederland is dat punt al voorbij.
We leven in een land dat systematisch wordt leeggehaald door de mensen die het zouden moeten besturen, en we noemen het beleid.
En zo gaat het door. Kabinet na kabinet, crisis na crisis, beleidsnota na beleidsnota, wordt het fundament onder de gewone Nederlander een beetje smaller.
De middenklasse wordt dunner. Het vermogen concentreert zich verder. De publieke ruimte krimpt. De grond gaat naar stichtingen. De schuld groeit. En de volgende crisis staat al weer klaar in de coulissen, met haar eigen rechtvaardiging, haar eigen noodwet, haar eigen miljarden voor dezelfde handen.
Vorige week legde iemand in een lezing bij Café Weltschmerz iets bloot wat je al die tijd al wist maar niet helemaal durfde te denken: de crises die ons land het afgelopen kwart eeuw hebben geteisterd-de bankencrisis, de klimaatnoodtoestand, de coronaperiode, de oorlog in Oekraïne, nu de Europese energiecrisis-zijn niet alleen rampspoed die we met verenigde krachten te boven zijn gekomen. Ze zijn ook, en misschien wel in de eerste plaats, de opeenvolgende rechtvaardigingen geweest voor een geldstroom die altijd dezelfde richting heeft gehad: van de gewone burger, via de staatskas, naar de toppen van het financiële systeem. Telkens een nieuwe noodtoestand. Telkens dezelfde oplossing. Telkens dezelfde begunstigden. Dat is geen toeval, maar de architectuur.