Column(184): De spiegel van het Songfestival

Ik keek vroeger naar het Eurovisie Songfestival alsof het werkelijk om muziek ging. Landen stuurden een liedje, een artiest, een beetje nationale trots, en daarna stemde Europa eerlijk op wat het mooist was. Tenminste, dat dacht ik toen nog. Inmiddels kijk ik vooral gefascineerd naar het politieke schouwspel eromheen. Eigenlijk is het Songfestival een miniatuurversie van de wereldpolitiek geworden. Minder tanks, meer glitter – maar opvallend dezelfde mechanismen.

Elk jaar hoor ik mensen zeggen dat “het nu eenmaal politiek is geworden”, alsof dat iets nieuws zou zijn. Maar eerlijk gezegd denk ik dat het festival altijd al politiek was. Alleen vroeger deden we nog alsof het om muziek draaide. Tegenwoordig is de façade verdwenen. Stemgedrag volgt bondgenootschappen, historische vetes, culturele blokken en strategische sympathieën.

Kijk alleen al naar het stemmen tussen buurlanden. Scandinaviërs die elkaar steunen alsof het een militaire alliantie betreft. Balkanlanden die elkaar structureel punten geven. Cyprus en Griekenland die elkaar jaarlijks bijna ritueel de maximale score toeschuiven, ongeacht de kwaliteit van het liedje. Het heeft iets aandoenlijks, maar ook iets ontmaskerends. Loyaliteit blijkt sterker dan objectiviteit. Dat geldt niet alleen op het podium in Basel of Malmö, maar net zo goed in de echte wereld.

Ook daar kopen landen invloed, organiseren ze steunblokken en bouwen ze coalities waarin principes soms ondergeschikt raken aan strategisch belang. Grote landen drukken hun zin door met economische macht. Kleine landen zoeken bescherming in groepen. Vriendschappen blijken plotseling heel rekbaar zodra belangen verschuiven.

En dan de boycots en uitsluitingen. Het Songfestival presenteert zichzelf graag als verbindend en apolitiek, maar ondertussen woedt achter de schermen een permanente strijd over wie wel en niet welkom is. Sommige landen worden uitgesloten vanwege oorlog, mensenrechten of internationale druk. Andere landen blijven ondanks zware kritiek gewoon meedoen, omdat hun aanwezigheid commercieel of geopolitiek beter uitkomt.

Dat dubbele moraalmechanisme herken ik moeiteloos uit de internationale politiek. Regels blijken zelden absoluut. Ze gelden afhankelijk van wie je bent, wie je vrienden zijn en hoeveel invloed je hebt. Het ene land wordt streng veroordeeld, terwijl het andere met fluwelen handschoenen wordt aangepakt. Niet rechtvaardigheid bepaalt vaak de uitkomst, maar machtsverhoudingen.

Wat me misschien nog het meest fascineert, is hoe fanatiek mensen hun “eigen” land verdedigen. Zelfs wanneer een optreden overduidelijk zwak is, klinkt onmiddellijk dat Europa “ons weer niet begrijpt”. Nationalisme verpakt als entertainment. Alsof een slechte zanglijn ineens een geopolitieke belediging wordt.

Toch zit er ook iets hoopvols in het Songfestival. Ondanks alle manipulatie, blokvorming en hypocrisie blijven landen ieder jaar opnieuw aanschuiven aan dezelfde tafel. Ze zingen, ruziën, stemmen, beledigen elkaar en komen het jaar erop gewoon terug. Misschien is dat uiteindelijk de echte metafoor voor Europa — en misschien wel voor de wereld.

Een rommelige verzameling landen met botsende belangen, historische irritaties en verborgen agenda’s, die elkaar voortdurend wantrouwen maar tegelijkertijd niet zonder elkaar kunnen.

Onder de confetti schuilt geen zangwedstrijd, maar een spiegel. En misschien kijken we daarom toch ieder jaar weer.

Columnisten schrijven eigen visie op persoonlijke titel.

Klik voor de definitie van een column

  Een column is géén nieuwsartikel. Wat is het wel? Onderstaande maakt duidelijk dat je een column moet begrijpen door niet alleen de woorden tot je te nemen, maar door te bedenken welke  boodschap de columnist – mogelijk tussen de regels door –  aan de lezers geeft. Begrijp je de boodschap? Zie je wat de schrijver bedoelt? Daar kan ieder individu wat van vinden. Als het een eigen pijnplek is, kan de lezer de aanvechting hebben om helemaal erin mee te gaan of er volledig tegenin te gaan. Het is goed dat je als lezer weet wat (de waarde en betekenis van) een column is.

• De aard van de journalistieke vorm van columns is dat deze informatief, leerzaam. onderhoudend maar ook kritisch, humoristisch (parodie, ironisch, sarcastisch, satirisch) en prikkelend kunnen zijn binnen een maatschappelijke context.
• Waar de columnist dat zelf nodig acht, kunnen links in de tekst staan die naar achtergrondinformatie doorverwijzen
• Wat voor de één een leuke of rake column is, is voor een ander onzin, een belediging of niet acceptabel. Youp van ’t Hek die met alles en iedereen de vloer aanveegt in zijn columns in het NRC wordt niet door iedereen gewaardeerd. Hetzelfde geldt voor Theo Holman in Het Parool en diverse andere columnisten.
• Aan columnisten wordt door de Nederlandse rechter een grote mate van vrijheid toegekend in hun columns. Deze vrijheid kan zich ook uitstrekken tot teksten die, als ze buiten een column geschreven zouden zijn, als kwetsend of beledigend gekenmerkt worden.

Zie ook bijgaande definitie van wikipedia:  

© wikipedia