Column(64): Levensreddend zijn

Ik heb heel wat meegemaakt in mijn vroegere woon- en werkomgeving. Het is niet te geloven dat het allemaal in mijn directe omgeving speelde zonder dat ik zelf diep erin meegesleept werd. Zo was er die vrouwelijke collega die ik gerust kan bestempelen als chronisch depressief. Zij uitte zich steeds negatief over alles, als een typetje uit een aflevering van Toren C. Dan heb je nu een beetje een beeld, maar wat je moet beseffen is dat er feitelijke sprake is van een ernstige aandoening.

Wellicht kan ik wat begrip kweken voor allen die nauw verbonden zijn met een depressief iemand.

Laten we eerst kijken naar hoe depressiviteit naar voren kan komen. Er bestaat een heuse depressie vereniging. Die geven aan dat het belangrijk is dat een depressie vroeg (h)erkend wordt, want dan zijn lichte behandelingen nog goed mogelijk. Maar snelle herkenning is niet altijd gemakkelijk. Naast psychische klachten zijn er lichamelijke klachten die kunnen wijzen op een depressie. Het duurt vaak even voordat mensen door hebben dat hun lichamelijke klachten te maken kunnen hebben met hun depressiviteit.

Er is een lang lijst met psychische en cognitieve klachten: somber, neerslachtig, een gevoel van leegte, verminderde interesse in mensen en activiteiten, nergens plezier in hebben, negatieve gevoelens en gedachten, schuldgevoelens, gebrekkig zelfvertrouwen, faalangst, angst, wanhoop, machteloosheid, huilbuien of de behoefte te huilen, zonder dat dit lukt, snel boos of geïrriteerd, besluiteloosheid, gebrekkig vermogen om problemen op te lossen, veel piekeren, vaak met de dood bezig zijn, concentratieproblemen, vergeetachtigheid, traagheid, moeite met nadenken, rusteloosheid.

En dan is er ook nog een lijst met de mogelijke lichamelijke klachten: vermoeidheid, geen energie, gewichtsverandering door te weinig of te veel eten, slapeloosheid of te veel slapen, hoofdpijn, druk op de borst (benauwdheid), pijn in rug, gewrichten of spieren, hartkloppingen, duizeligheid.

Ben je eenmaal in contact dan zijn er diverse vormen van hulp. Cursussen, korte of langdurige behandeling, psychotherapie, opname, antidepressiva en een neurologische behandeling. Tot zover de informatie die door de vereniging inzichtelijk is gemaakt.

Het vervelende is dat veel van die symptomen ook een ander oorzaak kunnen hebben. Zo zijn er klachten die samenhangen met stress (spanning, overspanning, burn-out). Het kunnen ook aanpassingsproblemen zijn naar aanleiding van een stressvolle gebeurtenis, denk aan een zware operatie of rouw om een dierbare overledene. Wanneer de rouwepisode voortduurt of ernstige vormen aanneemt, kun je denken aan een depressie.

Uit mijn eigen ervaring weet ik dat er iets chronisch aan de hand kan zijn met de grondhouding van een persoon en dat was het geval met die collega. Zij kwam uit een gezin dat nogal fatalistisch, argwanend en defaitistisch was. Het gezin had overigens best wat tegenslag in het leven. Zij versterkten elkaar in die grondhouding. Zij zagen elke vorm van tegenslag of rimpel in de vijver van het leven als een speling van het lot waarbij het gezin zich dan direct in een slachtofferrol manoeuvreerde.

Het defaitistische uitte zich door een houding aan te nemen van niet te willen strijden “omdat de nederlaag al op voorhand vaststond”. Ze was moedeloos en een doemdenker. Daarom was het helemaal lastig om nog in contact te komen.

Je herkent waarschijnlijk wel een aantal van deze uitspraken: “Waarom moet ik altijd xxxx doen?”, “Ik ben het zat dat wij steeds yyy “. “Mensen hebben geen respect voor ons”, “De wereld is gek geworden”, “Ik vertrouw niemand”, “Ik vertel het aan niemand anders gaan ze roddelen”, “Ik ben er helemaal klaar mee”, “Het hoeft niet meer van mij”, “De wereld is beter af zonder mij”, ‘Waarom hebben anderen wel xxx?”, ‘Het wordt toch nooit wat”, enzovoort. Alles in het leven werd op den duur negatief benaderd. Ik werd er als toehoorder al niet vrolijk van, laat staan de depressieve persoon zelf.

Het moge duidelijk zijn dat wij destijds heel veel hebben moeten omkijken naar haar. Ze is uiteindelijk in contact gekomen met een psychiater die haar met een intensieve langdurige behandelperiode en medicatie op de rails heeft gekregen. Wees daarom bedacht op je omgeving. Mocht je iemand om je heen hebben die dreigt uit te vallen en die zeer neerslachtig is, laat hem of haar dan niet vallen. Toon begrip en verleen steun en een luisterend oor indien de situatie daarom vraagt. Je kunt er een leven mee redden.