Column(52): Begroten zonder blinddoek

De gemeenteraad heeft één recht dat boven alle andere rechten uitstijgt: het budgetrecht. Wij bepalen waar het geld van de inwoners aan wordt uitgegeven. Tenminste, dat is de theorie.

De praktijk ziet er anders uit.

Vier jaar lang heb ik begrotingen en jaarrekeningen naast elkaar gelegd. En vrijwel ieder jaar bleek dat de werkelijkheid fors afweek van wat vooraf was begroot. Soms positief, soms negatief, maar bijna nooit zoals voorspeld.

Dat is geen incident. Dat is een patroon.

Tegelijkertijd gaat inmiddels ongeveer de helft van het gemeentelijke budget naar gemeenschappelijke regelingen zoals Rogplus, Stroomopwaarts en de Veiligheidsregio. Organisaties die belangrijk werk doen, maar waar de gemeenteraad heel beperkt invloed op heeft.

Juist daarom zou je verwachten dat de raad tijdens de behandeling van de Kadernota en de Begroting scherp op de financiën zit.

Maar wat gebeurt er in de praktijk?

Dan worden moties ingediend over een extra bankje, een bloemenperk, verkeerssituaties of andere lokale wensen. Allemaal onderwerpen die hun plek verdienen in het politieke debat, maar niet tijdens de belangrijkste financiële vergaderingen van het jaar.

Wie de begrotingsdebatten volgt, ziet dat we vaak uitgebreid praten over de laatste paar procent van het budget, terwijl de grote financiële risico’s nauwelijks aan bod komen.

Dat moet anders.

Mijn voorstel is eenvoudig.

Beperk moties en amendementen tijdens de Kadernota en de Begroting tot onderwerpen die daadwerkelijk betrekking hebben op financiën, investeringen, bezuinigingen, reserves, risico’s en de grote beleidskeuzes van de gemeente.

Discussies over afzonderlijke projecten, speelplekken, verkeersmaatregelen of groenvoorzieningen kunnen gedurende het jaar worden gevoerd. Daar hebben we genoeg andere instrumenten voor.

Daarnaast moet de auditcommissie een stevigere positie krijgen. Niet alleen achteraf controleren of de cijfers kloppen, maar vooraf de raad adviseren over financiële risico’s, structurele afwijkingen en de betrouwbaarheid van ramingen.

Ook financiële scholing voor raadsleden zou vanzelfsprekend moeten zijn. Niemand verwacht dat ieder raadslid accountant wordt. Maar wie wil sturen op miljoenen euro’s moet wel begrijpen hoe een begroting werkt.

Tot slot moeten gemeenteraden in de regio veel nauwer samenwerken bij de controle op gemeenschappelijke regelingen. Als de helft van het geld daar naartoe gaat, hoort daar ook gezamenlijke democratische controle bij.

Begroten is geen administratieve verplichting. Het is de kern van de lokale democratie.

Zolang we tijdens begrotingsdebatten vooral praten over bijzaken en onvoldoende grip hebben op de grootste uitgaven, blijven we doen alsof we sturen.

Misschien is het tijd om de begroting weer centraal te zetten.

En de blinddoek af te doen.

Columnisten schrijven eigen visie op persoonlijke titel.

Klik voor de definitie van een column

  Een column is géén nieuwsartikel. Wat is het wel? Onderstaande maakt duidelijk dat je een column moet begrijpen door niet alleen de woorden tot je te nemen, maar door te bedenken welke  boodschap de columnist – mogelijk tussen de regels door –  aan de lezers geeft. Begrijp je de boodschap? Zie je wat de schrijver bedoelt? Daar kan ieder individu wat van vinden. Als het een eigen pijnplek is, kan de lezer de aanvechting hebben om helemaal erin mee te gaan of er volledig tegenin te gaan. Het is goed dat je als lezer weet wat (de waarde en betekenis van) een column is.

• De aard van de journalistieke vorm van columns is dat deze informatief, leerzaam. onderhoudend maar ook kritisch, humoristisch (parodie, ironisch, sarcastisch, satirisch) en prikkelend kunnen zijn binnen een maatschappelijke context.
• Waar de columnist dat zelf nodig acht, kunnen links in de tekst staan die naar achtergrondinformatie doorverwijzen
• Wat voor de één een leuke of rake column is, is voor een ander onzin, een belediging of niet acceptabel. Youp van ’t Hek die met alles en iedereen de vloer aanveegt in zijn columns in het NRC wordt niet door iedereen gewaardeerd. Hetzelfde geldt voor Theo Holman in Het Parool en diverse andere columnisten.
• Aan columnisten wordt door de Nederlandse rechter een grote mate van vrijheid toegekend in hun columns. Deze vrijheid kan zich ook uitstrekken tot teksten die, als ze buiten een column geschreven zouden zijn, als kwetsend of beledigend gekenmerkt worden.

Zie ook bijgaande definitie van wikipedia:  

© wikipedia