Column(196): Energietransitie

Maassluis is een stad die graag vooruit wil. Dat zit in de mentaliteit: nuchter, niet te veel praten, gewoon doen. Maar soms blijkt “gewoon doen” toch ingewikkelder dan het lijkt. Het warmtenet in Maassluis is daar een goed voorbeeld van.

De gemeente Maassluis heeft gezegd dat zij in 2050 aardgasvrij zullen zijn. Een mooi streven maar dat is nogal wat. U kunt nu natuurlijk denken: “Ach, tja, die gemeente zegt wel vaker wat, zo`n vaart zal het niet lopen”. Toch heeft de gemeente een stok achter de deur voor u. Ze beschikken namelijk over een aanwijsbevoegdheid.

De gemeente kan daarmee gebieden aanwijzen die dan vervolgens binnen een bepaalde tijd van het aardgas af moeten zijn en wijst dan een warmtebedrijf aan die dit “gat” mag opvullen. Kortom linksom of rechtsom, u gaat van het aardgas af.

Een warmtenet klinkt in theorie prachtig. Je sluit woningen aan op een collectief systeem dat warmte levert uit een duurzame bron, en iedereen in de straat kan zijn cv-ketel de deur uit doen. Geen gas meer, minder CO₂, minder onderhoud, minder gedoe. Wat toch een noodzakelijk streven is in een tijd waarin we worden geacht de thermostaat nog maar op 17 graden te zetten en een trui extra aan te trekken omdat de wereld vergaat. De praktijk is weerbarstiger dan alle presentaties en powerpoint sheets. In Maassluis gaan inwoners dit aan den lijve ondervinden.

De ambitie is groot, de bestaande wijken “Van het gas af”, nieuwe wijken direct op het warmtenet. Dat allemaal uiteraard zonder dat de inwoners gaan afhaken door de kosten, de graafwerkzaamheden en de ingewikkelde schema’s die een leek niet meer kan volgen.

Maassluizers zijn kritisch en terecht. Ze willen weten waar hun warmte vandaan komt, en of die bron echt zo duurzaam is als wordt beloofd. Ik geloof niet dat mensen vrijwillig de cv-ketel inruilen voor het warmtenet om vervolgens vast te zitten aan een systeem waar de prijzen net zo hard stijgen als de energierekening van vorig jaar.

Deze energietransitie vraagt om vertrouwen, maar vertrouwen creëer je niet met technische termen. Vertrouwen ontstaat door duidelijkheid, participatie, door open rekensommen en door eerlijk te zijn over wat er mis kan gaan en daar schuurt het toch vaak.

De energietransitie is namelijk niet zomaar een project. Het raakt aan woningen, portemonnees, comfort en toekomstperspectieven. Het gaat niet over de vraag of er een nieuw bankje in het park moet komen of welke kleur de stoeptegels krijgen. Dit gaat over warmte, en warmte is toch een basisbehoefte. Een schitterende kans voor de gemeente Maassluis om een nieuwe invulling te geven aan het woord participatie. Een gouden kans zelfs. Een eerlijke dialoog, vroeg in het proces, waarin bewoners gelijkwaardig aanschuiven, zorgen mogen uitspreken, vragen stellen, alternatieven verkennen.

… Maar helaas zijn de contouren al uitgetekend.

Er ligt al een routekaart, er is al een voorkeursscenario. De participatie volgt daarop in de vorm van een website en bijvoorbeeld een bewonersavond, keurig aangekondigd met termen als “meedenken” en “invulling geven aan uw leefomgeving”. Meedenken, jazeker. Maar binnen de lijntjes.

De discussie over het warmtenet laat zien wat er mis kan gaan als participatie niet voelt als deelname, maar als decoratie, bewoners zijn helemaal niet tegen verduurzaming, zijn niet tegen collectieve oplossingen, en al helemaal niet tegen innovatie. Maar ze willen wel begrijpen waarom het moet, hoe het werkt, wat het kost en wat het oplevert. Kortom invloed hebben op het proces, betrokken worden.

Wanneer participatie slechts bestaat uit informeren plus een kopje koffie, ontstaat er wantrouwen. Het gevoel dat alles al besloten is. Dat inspraak niet meer is dan een applaus voor het plan dat allang af is. Waarbij vragen afgedaan worden als weerstand en bezorgdheid wordt gezien als hinder. Bij wantrouwen is er geen draagvlak meer.

Vanuit Leefbaar Maessluys pleiten wij ervoor dat bewoners vroeg worden betrokken om ruimte te geven aan het participatieproces, zodat er ideeën kunnen ontstaan waar beleidsmakers nooit op waren gekomen. Alternatieve tracés, bureninitiatieven, mogelijkheden voor lokale warmteopslag, creatieve manieren om kosten te delen.

Participatie kan juist innovatie versterken in plaats van afremmen, voorwaarde is wel dat je daarvoor ruimte creëert, echte ruimte. De energietransitie is een technisch verhaal maar het succes ervan wordt bepaald door mensen. Mensen die hun huis kennen, hun straat, hun buren. Mensen die precies weten welke hoek altijd in de schaduw ligt, welke stoeptegels los zitten en waar de vrachtwagen van de supermarkt altijd de bocht mist. Als je die kennis negeert ga je verkeerde keuzes maken. Participatie moet daarom niet gezien worden als een verplicht nummer, maar als fundament.

Columnisten schrijven eigen visie op persoonlijke titel.

Klik voor de definitie van een column

  Een column is géén nieuwsartikel. Wat is het wel? Onderstaande maakt duidelijk dat je een column moet begrijpen door niet alleen de woorden tot je te nemen, maar door te bedenken welke  boodschap de columnist – mogelijk tussen de regels door –  aan de lezers geeft. Begrijp je de boodschap? Zie je wat de schrijver bedoelt? Daar kan ieder individu wat van vinden. Als het een eigen pijnplek is, kan de lezer de aanvechting hebben om helemaal erin mee te gaan of er volledig tegenin te gaan. Het is goed dat je als lezer weet wat (de waarde en betekenis van) een column is.

• De aard van de journalistieke vorm van columns is dat deze informatief, leerzaam. onderhoudend maar ook kritisch, humoristisch (parodie, ironisch, sarcastisch, satirisch) en prikkelend kunnen zijn binnen een maatschappelijke context.
• Waar de columnist dat zelf nodig acht, kunnen links in de tekst staan die naar achtergrondinformatie doorverwijzen
• Wat voor de één een leuke of rake column is, is voor een ander onzin, een belediging of niet acceptabel. Youp van ’t Hek die met alles en iedereen de vloer aanveegt in zijn columns in het NRC wordt niet door iedereen gewaardeerd. Hetzelfde geldt voor Theo Holman in Het Parool en diverse andere columnisten.
• Aan columnisten wordt door de Nederlandse rechter een grote mate van vrijheid toegekend in hun columns. Deze vrijheid kan zich ook uitstrekken tot teksten die, als ze buiten een column geschreven zouden zijn, als kwetsend of beledigend gekenmerkt worden.

Zie ook bijgaande definitie van wikipedia:  

© wikipedia